در بخش قبل نكات مهمي را كه بايد در انتخاب و خريد يك دوچرخه كوهستان مناسب مدنظر قرار داد ذكر نمودم ؛ در اين بخش در مورد اجزاي مهم و اساسي يك دوچرخه كوهستان صحبت خواهم نمود :
1) بدنه يا تنه : تمام قطعات دوچرخه بر روي اين قسمت از دوچرخه نصب مي شوند . تنه مهمترين قسمت دوچرخه بوده و مهمترين ملاك در تعيين كيفيت و كارايي آن است و بايد قوي و مستحكم و با زاويه بندي هاي مناسب و سبك و ظريف باشد . شكل و هندسه تنه هر دوچرخه با توجه به كاربرد خاص دوچرخه طراحي مي گردد .
آلیاژهای مختلفي در ساخت تنه كاربرد دارند . 
2) دو شاخه جلو یا کمک فنر جلو : در قسمت جلوي تنه مي باشد و از دو طرف محور چرخ جلو را در برگرفته و بيشترين فشار را در سراشيبي ها متحمل مي شود ؛ دوشاخه جلو مي تواند هم به صورت كمك فنر دار بوده و يا ساده باشد كه در دوچرخه هاي كوهستان جديد از سيستم كمك فنر قفل شونده استفاده ميكنند . 
4) چرخها : كه اجزاي كلي آن شامل طوقه ، لاستيك ، تويي ، پره ها و توپي مي باشد و اجزاي جزئي ديگري نيز دارد .
طوقه : كه در دوچرخه هاي كوهستان بيشتر از جنس آلومينيوم بوده و بايد سبك ، مقاوم و از حالت قوسي مناسبي برخوردار باشد . طوقه در انواع مختلفي ساخته مي شود : ملثي و تخت كه نوع مثلثي مرغوب تر مي باشد . در روي طوقه سوراخ هايي هم براي سيم پر ها تعبيه شده كه به وسيله سرسيم پر ها به آن متصل مي شوند . تعداد سيم پر ها از 14 تا 36 عدد متغير است . براي حفاظت تويي از زخمي شدن به وسيله سر سيم پر ها از نواري لاستيكي به نام نوار دور طوقه كه در حدود 5/1 سانتي متر پهنا دارد استفاده مي شود . 
لاستيك : لاستيك با توجه به اين كه در كجا از آن استفاده خواهيم كرد انتخاب مي شود . براي حركت در جاده هاي صاف و مسطح از لاستيكهاي باريك با عاج كم و باد زياد و براي سطوح پرفراز و نشيب از لاستيكهايي با عاج درشت و باد نسبتا كمتر استفاده مي شود . اندازه و سايز لاستيك با طوقه بايد هماهنگ بوده و نبايد به راحتي از طوقه خارج و يا به سختي جا داده شود .
۶)زين : يكي از مهمترين اجزاي دوچرخه هاي كوهستان براي دوچرخه سوار ( البته براي حرفه اي ها و كساني كه روزهاي متوالي دوچرخه سواري مي كنند ) زين دوچرخه مي باشد . بهترين و راحت ترين نوع زين ها براي دوچرخه هاي كوهستان از نوع ژله اي بوده و مناسب مسيرهاي كوهستاني مي باشد . يك دوچرخه سوار بايد با نشستن بر روي زين احساس راحتي كند به همين خاطر نوع زين و جنس آن ، تنظيمات زين اعم از ارتفاع آن ، زاويه آن و ..... در راحتي او بسيار موثر مي باشد .
سيستم تعويض دنده : كه شامل طبق ها ، زنجير، طبق عوض كن ، شانژمان ، خودروها(خورشيدي) و دسته دنده ها مي باشد . در اين جا به نمونه چند قسمت از اين سيستم را شرح مي دهم :
(۷طبق: برخلاف دوچرخه هاي كورسي كه داراي دو طبق (سيني) هستند ؛ دوچرخه هاي كوهستان داراي سه طبق بزرگ ، متوسط و كوچك هستند كه دليل اين امر درگيري بسيار شديد با موانع طبيعي مي باشد . تعداد دندانه هاي هر طبق متفاوت است و به فعاليت شما بستگي دارد ، ( 22 و 32 و 44 يا 24 و 34 و 42 يا 28 و 38 و 48 )
![]()
(۸خودروها ( خورشيدي ) : تعداد خودرو هاي دوچرخه هاي كوهستاني كه امروزه در بازار موجود است از 6 تا 9 مي باشد كه از كوچكترين براي سرعت و از بزرگترين خودرو براي سربالايي ها ي تند استفاده مي شود . ![]()
(۹ شانژمان و طبق عوض كن: شانژمان باعث تعويض خودروي درگير شده و در قسمت پشت به وسيله گوشواره به تنه متصل مي شود . طبق عوض كن نيز مسئوليت جابه جايي زنجير بر روي طبق ها را دارد كه در قمت بالايي توپي تنه و محور ركاب ها به تنه بسته مي شود

(۱۰دسته دنده ها : دسته دنده ها بر روي فرمان بسته مي شوند كه دسته دنده راست براي شانژمان و دسته دنده چپ مخصوص طبق عوض كن مي باشد ؛ كه مدل هاي مختلفي دارد كه ساده ترين نوع آن شامل اهرم هايي است كه با بالا و و پايين چرخاندن آنها ، زنچير بر روي طبق يا خودرو حركت مي كند و از آخرين مدل ها نيز مي توان به يكپارچه شدن دسته دنده ها و دسته ترمزها اشاره كرد كه كافي است دسته ترمز ها را به بالا يا پايين فشار داد .

۱۱)قامه ها : قامه چپ به ميل توپ تنه متصل است و قامه راست علاوه بر ميل توپ تنه ،به نگهدارنده طبقها (كه به شكل سه پره يا پنچ پره است ) مصل است . هر چه طول قامه كوتاهتر باشد دوچرخه سوار مي تواند دور پاي بالاتري داشته باشد ؛در عوض بايد نيروي بيشتري به پنجه ركابها وارد كند .
پنجه ركابها : پنجه ركابها داراي يك محور اصلي هستند كه حول آن مي گردند . در دو طرف پنجه ركابها دو سري ساچمه خور وجود دارد كه باعث چرخش آسان ركاب دور محور مي شوند و روي هر محور پنجه ركاب يك پيچ وجود دارد تا داخل قامه محكم شود . پنجه ركاب ها در مدل هاي مختلفي به بازار عرضه مي شوند كه دوچرخه سواران حرفه اي از پنجه هاي فيكس شونده استفاده مي كنند كه اين پنجه ها به پل زيرين كفش هاي دوچرخه سواري فيكس مي شوند .
:(۱۲سيستم ترمز:
اين سيستم شامل ،كتي يا دسته ترمز ، سيم و روكش سيم يا شيلنگ روغن و پايه نگهدارنده لقمه ها يا لنت ها و خود لنت يا لقمه ها مي باشد . كتي يا دسته ترمز ها كه براي انتقال نيرو از دستها براي عمل ترمزگيري استفاده مي شود و بر روي فرمان نصب مي شوند . سيم و روكش سيم يا شيلنگ روغن نيز نيرو را از كتي ها به لقمه ها و يا لنت ها انتقال مي دهند ؛ از شيلنگ روغن در سيستم ترمز هاي ديسكي از نوع روغني استفاده مي گردد. پايه يا سيستم نگهدارنده لقمه ها يا لنت ها در انواع مختلفي ساخته مي شوند مانند مدل كلنگي يا چكشي ، مدل ويبرك در مدل هاي لقمه اي و مدل سيمي يا مدل روغني در مدل هاي ديسكي
. ![]()
در اين قسمت سعي داشتم كه به معرفي كلي و خلاصه ي اجزاي دوچرخه هاي كوهستان بپردازم و از پرداختن به جزئيات خوداري كنم . اميدوارم كه مورد استفاده شما دوستان قرار گرفته باشد .

